छत्रपती शिवाजी महाराज यांची वंशावळी तुम्हाला माहित आहे का तर मग चला जाणून घेऊया.

छत्रपती शिवाजी महाराजांची वंशावळ (शतकानुसार माहिती)

भोसले घराणे हे मराठा साम्राज्याच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचे आणि गौरवशाली घराणे मानले जाते. भोसले घराण्याचा सिसोदिया राजपूत वंशाशी संबंध असल्याची परंपरा सांगितली जाते; मात्र याबाबत इतिहासकारांमध्ये मतभेद आढळतात. पुढे हे घराणे दख्खनमध्ये स्थायिक झाले आणि तेथूनच मराठा सामर्थ्याचा उदय झाला.

🌼 १६वे शतक – भोसले घराण्याची सुरुवात

भोसले घराण्याचे पूर्वज म्हणून बाबाजी भोसले यांचे नाव घेतले जाते. त्यांच्याबद्दलची माहिती मर्यादित असली तरी घराण्याच्या इतिहासात त्यांना प्रारंभीचे पूर्वज मानले जाते.

त्यांचे पुत्र मालोजी राजे भोसले (१५५२–१६०६) हे निजामशाहीतील पराक्रमी सरदार होते. त्यांच्या पराक्रमामुळे त्यांना पुणे, सुपे आणि इंदापूर ही जहागिरी मिळाली. मालोजी राजेंच्या पत्नीचे नाव उमाबाई होते. त्यांना शहाजी राजे भोसले हे सुपुत्र झाले.

---

🌼 १७वे शतक – शिवाजी महाराजांचा काळ

शहाजी राजे भोसले (१५९४–१६६४) हे मालोजी राजेंचे पुत्र होते. ते निजामशाही व आदिलशाही दरबारात मोठे सरदार म्हणून कार्यरत होते. त्यांच्या पत्नी जिजाबाई (लखुजी जाधवराव यांच्या कन्या) आणि तुकाबाई मोहिते होत्या. जिजाबाईंपासून संभाजी (लहानपणी निधन) व शिवाजी महाराज, तर तुकाबाईंपासून एकोजी (व्यंकोजी) यांचा जन्म झाला. एकोजी यांनी तंजावर येथे भोसले घराण्याची स्वतंत्र शाखा स्थापन केली.

छत्रपती शिवाजी महाराज (१६३०–१६८०) यांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. त्यांनी स्वराज्याची स्थापना केली आणि १६७४ साली रायगड येथे राज्याभिषेक करून छत्रपती पद धारण केले. त्यांच्या पत्नींमध्ये सईबाई, सोयराबाई, पुतळाबाई यांचा प्रमुख उल्लेख आढळतो. त्यांच्या संततीमध्ये संभाजी महाराज, राजाराम महाराज, तसेच सखूबाई, अंबिकाबाई इत्यादींचा समावेश होतो.

---

🌼 १७वे–१८वे शतक – पुढील पिढी

संभाजी महाराज (१६५७–१६८९) हे शिवाजी महाराजांचे जेष्ठ पुत्र होते. त्यांनी १६८० ते १६८९ या काळात राज्य केले. त्यांच्या पत्नी येसूबाई असून त्यांना शाहू महाराज हे पुत्र झाले.

राजाराम महाराज (१६७०–१७००) हे शिवाजी महाराजांचे धाकटे पुत्र होते. त्यांनी १६८९ ते १७०० या काळात राज्य केले. त्यांच्या पत्नी ताराबाई या शूर आणि कर्तबगार होत्या. त्यांना शिवाजी (दुसरे) हे पुत्र झाले. राजाराम महाराजांच्या निधनानंतर ताराबाईंनी राज्यकारभार प्रभावीपणे सांभाळला.

---

🌼 १८वे शतक – मराठा साम्राज्याचा विस्तार

शाहू महाराज (१६८२–१७४९) हे संभाजी महाराजांचे पुत्र होते. त्यांनी १७०८ ते १७४९ या काळात सातारा गादीवर राज्य केले. त्यांच्या कारकिर्दीत पेशव्यांचे महत्त्व वाढले आणि मराठा साम्राज्याचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार झाला.

राजाराम महाराज व ताराबाई यांचे पुत्र शिवाजी (दुसरे) हे कोल्हापूर गादीचे छत्रपती झाले. अशा प्रकारे भोसले घराण्याच्या दोन प्रमुख शाखा निर्माण झाल्या –
१) सातारा शाखा (शाहू महाराज)
२) कोल्हापूर शाखा (शिवाजी दुसरे)

---

वंशावळीचा संक्षिप्त क्रम

बाबाजी भोसले
⬇
मालोजी राजे भोसले
⬇
शहाजी राजे भोसले
⬇
छत्रपती शिवाजी महाराज
⬇
संभाजी महाराज / राजाराम महाराज
⬇
शाहू महाराज (सातारा) / शिवाजी (दुसरे) – कोल्हापूर

---

ही वंशावळ मराठा साम्राज्याच्या उदय, विस्तार आणि पुढील शाखांची स्पष्ट ऐतिहासिक मांडणी करते.